{"id":1528,"date":"2020-03-16T17:45:25","date_gmt":"2020-03-16T17:45:25","guid":{"rendered":"http:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/?p=1528"},"modified":"2020-03-16T17:45:37","modified_gmt":"2020-03-16T17:45:37","slug":"nova-proposta-de-atentado-contra-o-antoloxico-castro-do-faramello","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/2020\/03\/16\/nova-proposta-de-atentado-contra-o-antoloxico-castro-do-faramello\/","title":{"rendered":"NOVA PROPOSTA DE ATENTADO CONTRA O ANTOL\u00d3XICO CASTRO DO FARAMELLO"},"content":{"rendered":"

\n\tNova proposta de atentado contra o antolóxico Castro do Faramello<\/u><\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tPor Felipe-Senén<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tO patrimonio cultural galego vese cada vez máis ameazado polas diferentes formas de mercantilización. En especial os xacementos arqueolóxicos contra os que tentan, a máis do inevitable  paso do tempo e a meteoroloxía, a ignorancia e o vandalismo, incluso oficial:  traballos forestais, agrarios, viarios, urbanísticos, publicidade, antenas, tendidos eléctricos, eólicos, depósitos de auga, conducións, intervencionismo…. Entre os máis ameazados as mámoas<\/em>, eses túmulos megalíticos que asoman sobre terras de gandaría e agrícolas, igual os habitats<\/em> da protohistoria e dos primeiros anos da historia, tan característicos destes confíns: os castros. Recursos culturais que poñen a proba as súas permanentes condicións xeoestratéxicas, en orixe defensivas e ofensivas e na actualidade  para outros fins.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tOs castros, <\/em>os máis erguidos sobre montes escollidos, protexidos das inclemencias do tempo, rebordecháns ou penicháns de media altura, “castrados”, pra defendelos con foxos, murallas,  torres e facelos habitables.  Dominan áreas ricas en minería, agricultura, gandaría, camiños, baías… Nun pasado inmediato ideais pra chantar sobre eles cartelóns publicitarios, lembramos aqueles coa silueta do touro negro de Osborne<\/em>, outeiros hoxe na mente dos topógrafos de redes de comunicación ou eléctricas,  ideais pra erguer sobre eles antenas ou torres pra o tendido eléctrico, cando non depósitos de auga. Ao respecto debería marcar precedente a sentencia de contencioso (4758\/ 2 -11- 65)  nada máis que contra FENOSA, empresa obrigada a retirar o tendido eléctrico que afectaba ao Castro de Elviña, na Coruña, declarado Monumento Histórico Artístico en 1962 <\/em>( Ben de Interese Cultural<\/em>) retirada, en parte, recentemente, cincuenta anos despois… e máis foi polo interese urbanístico que polo cultural.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tAmeaza a monumentos que debera estar baixo a vixilancia dos “poderes públicos<\/em>”, eses que segundo o artigo 46 da <\/em>Constitución Española teñen a obriga da salvagarda do Patrimonio Cultural dos Pobos de España<\/em>, entre unha ampla lexislación, autonómica e local ao respecto, arroupada de concelleiros, consellerías, delegacións territoriais “de cultura e patrimonio<\/em>”. Leis e administracións pra “salvagarda” non faltan  pero que incumpren os mesmos que as ditan.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tA estas alturas da democracia e do que se di progreso,  salta unha nova ameaza nun contexto especialmente “sagrado” , cerna de historia e etnografía: o Faramello<\/em>, vértice, onde coinciden  os concellos de Rois, Teo e Brión. Territorio sobre o que asoma o Castro Lupario<\/em>, coñecido tamén como do Faramello<\/em>, de Francos<\/em>, de Sixto<\/em> ou de Bec<\/em>a, polo nome das aldeas que o arrodean, como tamén de San Antonio, pola ermida dedicada a este santo nas abas do mesmo. Aínda que Lopez Ferreiro na súa Historia da S. A. M Iglesia de Santiago<\/em> (tomo I) cree que o  Castro Lupario , que tanto se cita na Crónica Compostelana,<\/em> é a Torre de Lobeira, en Vilagarcia… Castro do Faramello, referenciado por Juan  Rodriguez de Padrón (S, XV), polo licenciado Molina, por Juan de Azcona no 1532 ,  visitado por Mauro Castella Ferrer no inicio do XVII pra  documentar a súa Historia de Santiago, citado no XVII por Xerónimo del Hoyo… e sempre en relación coa mítica Raíña Loba, tal como se conta nas “Acta Sanctorum”, textos<\/em> sobre a vida dos Santos, entre eles o de Santiago e da Translatio<\/em> do seu corpo morto…..lenda que se entende de orixe precristián, con elementos célticos irlandeses. Tema atendido polo profesor Xosé Carlos Bermejo Barrera e en especial por Mar Llinares en “ Mouros, ánimas, demonios<\/em>” (1990) ou máis recentemente Antonio Balboa Salgado en “A Raiña Lupa, as orixes pagás de Santiago”<\/em> (Santiago 2005).<\/span>\n<\/p>\n

\n\tUn xacemento arqueolóxico prioritario entre os castros galegos<\/u><\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tAsentamento erguido sobre un entorno privilexiado da Maía, del dise ser a antiga Amaia<\/em>,  capital do grupo indíxena dos amaenos,<\/em> coutado entre os meandros do Sar.  Augas e sitio  no que o Marqués de Piombino funda no 1701 as primeiras fábricas de papel, as que abastecerán os tempo de Felipe V….  Lugar por onde pasa a vía romana de Lucus a Iría, pra empatar coa “per loca marítima<\/em>”, con importantes mansións. Recorrido da Translatio<\/em>, Camiño Portugués, Camiño Real, situado entre as parroquias de Calo e Riba de Sar, mesmo o topónimo Faramello, como tantos co sufixo “far”<\/em> , Faramontaos, Farelo… pode facer referencia a pedra esfaragullada, miúda, aos restos das construcións.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tCastro sobre o que no medievo e constrúe a torre de Sixto, rodeado de lendas, onde se conta que tiña morada a Raíña Lupa.  Singular outeiro nese xogo da Oca<\/em>, camiño de aventuras e desventuras, de sorte , que supón  transportar o corpo do Apóstolo íntimo de Cristo, punto clave, xunto con Santiaguiño Monte, o Pedrón<\/em>,  Iria, a cidade Dugium,<\/em> os bosques Ilicinio<\/em> e  o Libredón<\/em>…non temos máis que ler esoutro clásico do tema, autor de “La tumba del Apóstol Santiago<\/em>” (1924) Manuel Vidal Rodriguez, coñecedor dos sitios, metido nesas cuestións apelidadas célticas e druídicas.  Lugar de inspiración tamén para a novela “Fida, la hija del ultimo druida galaico<\/em>” (1951) na que con certa inxenuidade, pero con saber de mitos e arqueoloxía SE reconstrúeN os espazos e os tempos da cristianización da Gallaecia;  obra  escrita polo compostelán xesuíta, xeólogo e arqueólogo, Xesús Carvallo Garcia (1874-1961), referente na prehistoria cántabra.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tNo 1970 o Departamento de Arqueoloxía<\/em> da Facultade de Xeografía e Historia, o que entón dirixía o catedrático Alberto Balil Illana, a través dos seus colaboradores, Fernando Acuña Castroviejo e Merecedes Cabana, realizan neste xacemento unhas prospeccións con importantes resultados: localización de petróglifos, delimitando o espazo da torre medieval, atopando cerámicas romanas e un tesouriño formado por moedas que van dende os primeiros anos da romanización ata o século IV. Materiais que supoñemos na Facultade compostelán.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tCastro que reúne pois todos os argumentos para ser protexido, para a súa declaración como B.I.C. Nun contorno cargado de fondos valores arqueolóxicos, históricos, etnográficos, literarios, paisaxísticos…. Próximo a Iría Flavia e a Padrón, ao Santuario da Escravitude, “locus amoenus<\/em>” pra Murguía, Rosalía, Cela…e tantos, Son as mesma “Orillas do Sar<\/em>” que inspiraron a Rosalía e que pintou en tardiñas de merendiñas, aínda sendo un rapaz o malogrado Ovidio Murguía. Castro hoxe cuberto polos toxos e as xestas, niño de serpes, solitario, onde se ollan ao paso  os restos das murallas, anacos de tégulas <\/em>romanas.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tArgumentos que avalan a prioridade entre os xacementos castrexos, pois no 2009 incoase expediente para declaración do Castro do Faramello  como B.I.C, e agora , dende as perspectivas do noso tempo, parece entenderse o seu  interesado “traspapeleo” e demora. Pois a compañía Red Eléctrica Española<\/em> desvela o proxecto de pasar un tendido eléctrico de alta tensión polo mesmo castro, o que provoca a sensibilidade e as denuncias dos que coñecen a historia.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tVestixios que a tradición e despois de miles de anos conservou até nós, que debemos deixalos en herdo, mellorado, ao futuro, coa mesma paixón que fai un século, Manuel Vidal  levaba alí a canto sabio se movía polos claustros da catedral e da universidade compostelán…coñecer para querer….e defender, esencial na cultura e no progreso dun pobo.<\/span>\n<\/p>\n

\n

\n\t\t\"Esc\u00e1ner_20200312\n\t<\/p>\n

\n

\n\t\t\t\"Esc\u00e1ner_20200312-002.jpg\"\n\t\t<\/p>\n

\n

\n\t\t\t\t\"Esc\u00e1ner_20200312-001.jpg\"\n\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n\t\t\t\t\"Castro\n\t\t\t<\/p>\n

\n

\n\t\t\t\t\t\"Faramello\n\t\t\t\t<\/p>\n

\n\t\t\t\t\t \n\t\t\t\t<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n\t\t\t\t \n\t\t\t<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n\t\t\t \n\t\t<\/p>\n<\/p><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nova proposta de atentado contra o antolóxico Castro do Faramello Por Felipe-Senén O patrimonio cultural galego vese cada vez máis ameazado polas diferentes formas de mercantilización. En especial os xacementos arqueolóxicos contra os que tentan, a máis do inevitable  paso do tempo e a meteoroloxía, a ignorancia e o vandalismo, incluso oficial:  traballos forestais, agrarios, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-1528","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artigos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1528"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1528\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1530,"href":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1528\/revisions\/1530"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amigosmuseosgalicia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}